رنگهای پایه آب (Water-Based Inks) در چاپ تامپو بهعنوان جوهرهایی با حلال اصلی آب شناخته میشوند. این رنگها بهدلیل بوی کم، ایمنی بیشتر و سازگاری با محیط زیست، در بسیاری از کاربردهای صنعتی و بهداشتی جایگزین رنگهای پایه حلال شدهاند.
رنگ پایه آب چیست؟
- رنگ پایه آب مخلوطی از رنگدانه، رزینهای قابل حل در آب، مواد افزودنی و آب است. آب پس از چاپ تبخیر میشود و شبکه رزینی روی سطح باقی میماند و طرح را تثبیت میکند.
مزایا و معایب کلی رنگهای پایه آب
- کمبو و ایمن برای اپراتور
- زمان خشکشدن معمولاً بیشتر
- دوستدار محیط زیست
- حساس به رطوبت و دما در حین چاپ
- شستوشوی ابزار با آب
- نیاز احتمالی به پیشخشککن یا گرمکن
- کاهش هزینه تهویه صنعتی
- چسبندگی ضعیفتر روی بعضی سطوح سخت
انواع رنگهای پایه آب
- رنگ پایه آب تکجزئی (1K)
رنگ پایه آب تکجزئی، یک نوع جوهر آماده مصرف است که برای چاپ نیاز به هیچ ماده افزودنی ندارد.
- رنگ پایه آب دوجزئی (2K)
رنگ پایه آب دو جزئی از ترکیب دو بخش اصلی رنگ و سختکننده (هاردنر) تشکیل شده است.
۱. رنگ پایه آب تکجزئی (1K Water-Based Ink)
- رنگ پایه آب تکجزئی، یک نوع جوهر آماده مصرف است که برای چاپ نیاز به هیچ ماده افزودنی ندارد. در این نوع رنگ، تمام اجزای مورد نیاز برای چاپ در یک ترکیب واحد قرار دارند و فقط باید به خوبی هم زده و در دستگاه ریخته شود.
- کاربردها
- چاپ روی سطوح جاذب مانند کاغذ، مقوا، چوب، پارچه و برخی پلاستیکهای خاص
- مناسب برای محصولات تبلیغاتی، بستهبندی، دفترچهها، لیبلها و اسباببازیهای سبک
- مزایا
- آماده مصرف (نیاز به ترکیب با سختکننده یا رقیقکننده ندارد)
- بوی بسیار کم یا بدون بو
- خشک شدن سریع روی سطوح جاذب
- مناسب محیطهای کاری بسته و ایمنتر برای اپراتورها
- شستوشوی آسان ابزارها با آب
- معایب
- چسبندگی ضعیفتر روی سطوح غیرجاذب (مثل پلاستیکهای براق یا فلز)
- مقاومت کمتر در برابر خراش، رطوبت یا مواد شیمیایی
- نیاز به پیشخشککن یا گرمکن برای برخی سطوح
- نحوه استفاده و نگهداری
- قبل از استفاده، رنگ را بهخوبی هم بزنید تا یکنواخت شود.
- در صورت نیاز، با ۵ تا ۱۰ درصد آب مقطر رقیق شود (بسته به غلظت دلخواه).
- بعد از چاپ، درپوش ظرف را کاملاً ببندید تا از تبخیر جلوگیری شود.
- در جای خشک و خنک نگهداری شود، دور از نور مستقیم خورشید.
- مناسب برای چه سطوحی؟
- کاغذ، مقوا، چوب، منسوجات، برخی پلاستیکهای نرم و جاذب(برای سطوح غیرجاذب بهتر است از رنگهای دو جزئی یا تخصصیتر استفاده شود)
۲. رنگ پایه آب دوجزئی (2K Water-Based Ink)
- رنگ پایه آب دو جزئی از ترکیب دو بخش اصلی رنگ و سختکننده (هاردنر) تشکیل شده است. این ترکیب باعث میشود پس از چاپ، رنگ سختتر، مقاومتر و بادوامتر روی سطح بنشیند. این رنگها برای سطوحی که نیاز به دوام و مقاومت بیشتری دارند، بسیار مناسباند.
کاربردها
چاپ روی سطوح سخت و غیرجاذب مانند فلز، شیشه، پلاستیکهای سخت و براق
مناسب برای قطعات صنعتی، تجهیزات پزشکی، لوازم خانگی و قطعات خودرو
چاپ روی محصولاتی که در معرض ساییدگی، رطوبت و مواد شیمیایی هستند
مزایا
- مقاومت بالاتر در برابر خراش، سایش و رطوبت
- چسبندگی بهتر روی سطوح غیرجاذب و سخت
- دوام رنگ بالا و ماندگاری طولانی
- سازگار با محیط زیست و بوی کمتر نسبت به رنگهای پایه حلال
معایب
نیاز به ترکیب دقیق با هاردنر (سختکننده) در نسبت مشخص
زمان خشک شدن طولانیتر نسبت به رنگهای تکجزئی
پس از ترکیب، زمان محدودی برای استفاده دارد (حدود چند ساعت)
شستوشوی ابزارها دشوارتر و نیاز به آب و مواد مخصوص
- نحوه استفاده و نگهداری
- قبل از استفاده، رنگ و هاردنر را طبق دستور سازنده در نسبت دقیق مخلوط کنید.
- پس از ترکیب، رنگ را در مدت زمان مشخص استفاده کنید، چون شروع به سخت شدن میکند.
- در حین کار، دمای محیط و رطوبت را کنترل کنید تا زمان خشک شدن مناسب باشد.
- بعد از پایان کار، ابزارها را سریع با آب و شویندههای مخصوص تمیز کنید.
- رنگ مخلوط نشده را در ظروف دربسته، دور از نور و در دمای معتدل نگهداری کنید.
مناسب برای چه سطوحی؟
- فلز، شیشه، پلاستیکهای سخت و براق، قطعات صنعتی و محصولات حساس به ساییدگی
- سطوحی که نیاز به مقاومت فیزیکی و شیمیایی بالا دارند
مقایسه رنگ پایه آب و رنگ پایه حلال در چاپ تامپو
| ویژگی | رنگ های پایه آب | رنگ های پایه حلال |
| حلال اصلی | حلال اصلی اب | حلال های شیمیای |
| بوی رنگ | بوی رنگ کم یا بدون بو | بوی قوی |
| سازگاری با محیط | سازگاری با محیط زیست | الودگی بیشتر در محیط |
| خشک شدن | معمولا کندتر,نیاز به زمان | خشک شدن در دمای محیط |
| مقاومت و دوام | متوسط تا خوب | بسیار خوب و مقاوم |
| ایمنی کاربر | ایمن تر و کم خطر تر | نیاز به تهویه مناسب |
| محدودیت و کاربرد | حساس به سطوح | قابلیت چاپ روی انواع سطوح |
| هزینه | معمولا کمتر | متوسط |
